Chương 14 — Người Giữ Hạt Giống Cuối Cùng

Hai ngày sau khi Hội Đồng phê chuẩn đoàn lữ hành, Khê Miên dành trọn một buổi tối trong Kho Hạt, một mình, để làm việc mà cô biết mình phải làm nhưng đã trì hoãn suốt nhiều ngày qua vì không muốn đối diện với nó: lập danh sách những dòng giống có nguy cơ mất vĩnh viễn nếu tình hình không được cải thiện kịp thời.

Cô đi dọc các dãy kệ, dừng lại ở từng hộp mang dấu đỏ, mở nắp, đếm lại số hạt còn sót lại, đối chiếu với hồ sơ tỷ lệ nảy mầm gần nhất. Công việc này cô đã làm hàng trăm lần trong suốt sự nghiệp của mình, nhưng đêm nay, mỗi con số cô ghi lại đều mang một sức nặng khác — không còn là những con số trừu tượng trong một báo cáo định kỳ, mà là bản án treo lơ lửng trên đầu những sinh mệnh thực vật mà cô đã dành cả đời để bảo vệ.

Giống Chuông Đỏ — dòng giống cô đã thành công thụ phấn tay năm mười hai tuổi, dòng giống mang lại cho cô niềm tự hào đầu tiên trong nghề — chỉ còn ba mươi mốt hạt, tỷ lệ nảy mầm gần nhất đo được là bảy mươi chín phần trăm, giảm so với tám mươi bảy phần trăm của năm trước.

Dòng đậu Bách Diệp, dòng giống đầu tiên Cố Diễm Ninh đặt vào lòng bàn tay cô năm cô chín tuổi, còn khá hơn với sáu mươi hai hạt, nhưng tỷ lệ nảy mầm cũng đã giảm xuống tám mươi ba phần trăm.

Và tệ nhất, giống lúa Cửu Tâm — dòng giống mà chính cô đã tự tay xử lý thành công đợt sâu hại năm mười bảy tuổi, dòng giống nằm ở khu vực gần đường ống dẫn nhất từ Trạm Hô Hấp — chỉ còn mười chín hạt, tỷ lệ nảy mầm đã giảm xuống mức báo động sáu mươi tư phần trăm.

Khê Miên ngồi xuống chiếc ghế gỗ cũ của Cố Diễm Ninh, nhìn ba hộp hạt giống đặt trước mặt mình dưới ánh đèn vàng nhạt, và lần đầu tiên kể từ khi Bệnh Mục Rễ được phát hiện, cô cho phép mình cảm nhận trọn vẹn nỗi sợ hãi mà cô đã cố kìm nén suốt nhiều ngày qua để giữ vững tinh thần trước Hội Đồng và cộng đồng.

Nếu những dòng giống này mất đi, chúng sẽ không bao giờ quay lại. Không phải như một mùa vụ thất bát có thể gieo lại năm sau. Không phải như một công trình có thể xây dựng lại từ đầu. Chúng là những mắt xích cuối cùng của một chuỗi di truyền đã tồn tại hàng nghìn năm, qua Đại Biến, qua gần một trăm năm bên trong Vòm Xanh, và một khi mắt xích cuối cùng ấy đứt gãy, không có bất kỳ công nghệ hay nỗ lực nào có thể tái tạo lại chúng từ hư không.

Cô nghĩ đến lời Cố Diễm Ninh, mười năm trước, khi lần đầu đặt hạt giống đậu Bách Diệp vào tay cô: *Nó không phải là một vật. Nó là một lời hứa.* Và giờ đây, lời hứa ấy đang đứng trước nguy cơ bị phá vỡ, không phải vì Khê Miên thất hứa, mà vì một hệ thống lớn hơn cô, cũ hơn cô, đang dần suy yếu theo cách mà không một cá nhân đơn lẻ nào có thể tự mình khắc phục.

Cô lấy cuốn sổ tay ra, không viết suy tưởng như thường lệ, mà viết một quyết định.

Sáng hôm sau, cô tìm đến cha mình tại Trạm Hô Hấp, chờ đến khi ông kết thúc ca làm việc để nói chuyện riêng.

"Con muốn dẫn đầu đoàn lữ hành," cô nói thẳng, không vòng vo.

Vũ Đình Khoát đứng sững lại, và trong một khoảnh khắc, Khê Miên thấy rõ nỗi sợ hãi trần trụi lướt qua gương mặt ông — thứ nỗi sợ mà cô biết đã ăn sâu vào ông kể từ ngày mẹ cô mất, nỗi sợ của một người đã mất đi một người quan trọng nhất trong đời vì chính hệ thống mình tin tưởng, và giờ đây phải đối diện với khả năng mất thêm một người quan trọng khác.

"Không," ông nói, giọng cứng lại một cách bất thường, hiếm khi Khê Miên nghe thấy ở cha mình. "Con không thể đi. Con là Người Giữ Hạt duy nhất của Vòm Xanh. Nếu con đi và không trở về, ai sẽ chăm sóc Kho Hạt? Ai sẽ đưa ra những quyết định mà chỉ con mới đủ hiểu biết để đưa ra?"

"Chính vì con là Người Giữ Hạt, con mới là người cần phải đi," Khê Miên phản bác, giọng cô kiên định nhưng không thiếu sự dịu dàng khi nhìn thấy nỗi đau trong mắt cha. "Cha nghĩ ai khác trong Vòm Xanh có thể nhận biết chính xác dòng giống nào đáng để trao đổi, dòng giống nào chúng ta thực sự cần tìm kiếm ở Vòm Cát? Ai khác có đủ kiến thức để đánh giá chất lượng hạt giống mới trước khi đưa chúng vào Kho Hạt, để đảm bảo chúng ta không mang về những dòng giống mang bệnh hoặc không phù hợp với điều kiện của chúng ta? Đây không phải là công việc con có thể giao phó cho người khác, cha ạ. Đây chính xác là công việc chỉ con mới làm được."

"Vậy thì hãy đào tạo ai đó," Vũ Đình Khoát nói, giọng gần như van nài. "Diệu Lam, hoặc ai đó khác. Con có thể ở lại, hướng dẫn từ xa qua vô tuyến—"

"Cha biết điều đó không thực tế," Khê Miên ngắt lời, nhẹ nhàng nhưng dứt khoát. "Đào tạo một người đủ để thay thế con trong công việc này cần nhiều năm, không phải vài tuần trước khi đoàn khởi hành. Và ngay cả khi có thể, việc đánh giá hạt giống, đàm phán trao đổi, đưa ra quyết định tại chỗ — đó không phải là điều có thể hướng dẫn qua vô tuyến khi người ra quyết định không có mặt để tận mắt nhìn thấy, tận tay chạm vào những gì đang được cân nhắc."

Cha cô im lặng một lúc lâu, quay mặt đi, và Khê Miên có thể thấy vai ông run nhẹ — không phải vì tức giận, mà vì một nỗi đau mà ông đang cố kìm nén.

"Cha đã mất mẹ con vì hệ thống này," ông nói cuối cùng, giọng khàn đi. "Cha không nghĩ mình có thể chịu đựng được nếu phải mất thêm con, vì cùng một hệ thống ấy, chỉ theo một cách khác."

Khê Miên bước đến, ôm lấy cha mình, cảm nhận sự run rẩy trong cơ thể ông mà cô hiếm khi thấy kể từ khi còn nhỏ.

"Con hiểu nỗi sợ của cha," cô nói, giọng cô cũng nghẹn lại. "Nhưng cha à, nếu con ở lại vì sợ hãi, trong khi những dòng giống này — những gì mẹ, cô Diễm Ninh, và biết bao thế hệ trước đã dày công gìn giữ — biến mất vĩnh viễn chỉ vì con không đủ can đảm để làm điều cần phải làm, thì con nghĩ đó mới là điều con sẽ không bao giờ tha thứ được cho chính mình. Con không đi vì con không sợ hãi, cha ạ. Con đi vì con sợ điều khác còn hơn cả nỗi sợ chết — con sợ phải sống phần đời còn lại biết rằng mình đã có cơ hội cứu lấy những gì không thể thay thế, nhưng đã chọn sự an toàn thay vì trách nhiệm."

Vũ Đình Khoát ôm chặt con gái hơn, không nói gì trong một lúc lâu, chỉ để những giọt nước mắt hiếm hoi của một người đàn ông ít khi thể hiện cảm xúc rơi xuống vai áo cô.

"Cha sẽ không cản con nữa," ông nói cuối cùng, giọng vẫn còn run nhưng đã có một sự chấp nhận trong đó. "Nhưng con phải hứa với cha một điều."

"Điều gì ạ?"

"Hứa với cha rằng con sẽ không mạo hiểm tính mạng mình chỉ vì một hạt giống, dù nó quý giá đến đâu. Hứa với cha rằng khi phải chọn giữa việc trở về an toàn và việc mang về thêm một chút gì đó, con sẽ luôn chọn trở về. Vì cha đã học được một điều đau đớn từ cái chết của mẹ con, Khê Miên ạ: không có hạt giống nào, không có hệ thống nào, đáng giá hơn mạng sống của người mà cha yêu thương."

Khê Miên gật đầu, siết chặt tay cha. "Con hứa."

Chiều hôm đó, Khê Miên tìm đến khu nhà kính để báo tin cho Diệu Lam trước khi tin tức lan ra khắp Vòm Xanh theo những con đường không chính thức. Cô tìm thấy bạn mình đang cúi người kiểm tra một khay cây con, tay áo xắn cao, vài vệt đất bám trên má.

"Tớ sẽ dẫn đầu đoàn lữ hành đến Vòm Cát," Khê Miên nói thẳng, không vòng vo, biết rằng vòng vo chỉ khiến việc này khó khăn hơn cho cả hai.

Diệu Lam đứng thẳng người dậy, tay vẫn còn cầm chiếc xẻng nhỏ, và trong một khoảnh khắc dài, cô không nói gì, chỉ nhìn bạn mình như đang cố xác nhận rằng mình nghe đúng.

"Cậu chắc chứ?" cuối cùng cô hỏi, giọng nhỏ hơn thường ngày rất nhiều.

"Tớ chắc," Khê Miên đáp. "Không ai khác có thể làm công việc đó tốt hơn tớ, Diệu Lam ạ. Tớ đã nghĩ kỹ rồi."

Diệu Lam đặt chiếc xẻng xuống, bước đến ôm chầm lấy bạn, xiết chặt đến mức Khê Miên gần như không thở nổi trong vài giây. "Tớ ghét việc này," cô nói, giọng nghẹn lại. "Tớ ghét việc cậu phải đi, ghét việc Đồng Tro tồn tại, ghét việc chúng ta không thể chỉ sống yên ổn như mọi năm trước. Nhưng tớ cũng biết, nếu tớ ở vào vị trí của cậu, tớ có lẽ cũng sẽ quyết định như vậy, dù tớ chưa bao giờ can đảm bằng cậu."

"Cậu can đảm không kém đâu," Khê Miên nói, vỗ nhẹ lưng bạn. "Cậu ở lại, giữ cho Vườn Ươm Trung Tâm vận hành trong lúc tớ đi. Đó cũng là một loại can đảm — can đảm để tiếp tục những công việc thường nhật, ngay cả khi mọi thứ xung quanh đều bất định."

"Cậu hứa sẽ trở về chứ?" Diệu Lam hỏi, lùi lại một bước, nhìn thẳng vào mắt bạn.

"Tớ hứa," Khê Miên nói, và lần thứ hai trong ngày hôm đó, cô lặp lại một lời hứa cô biết mình sẽ phải cố gắng hết sức để giữ trọn.

Đó là một lời hứa cô không biết mình có thể giữ trọn vẹn hay không, nhưng đêm đó, khi viết vào cuốn sổ tay, cô ghi lại lời hứa ấy bên cạnh lời hứa khác cô đã mang theo từ năm chín tuổi, như thể đặt hai lời thề song song với nhau, để tự nhắc mình rằng trách nhiệm với những gì không thể thay thế không bao giờ nên đánh đổi bằng chính mạng sống của người đang gánh vác nó:

*Mỗi hạt giống là một lời hứa. Nhưng con cũng là một lời hứa, với cha, với những người ở lại. Con sẽ tìm cách giữ trọn cả hai.*