Chương 10

Kiên hẹn gặp Hải Yến ở quán cà phê cóc quen thuộc ngay bảy giờ sáng, trước giờ anh vào ca, gương mặt anh có vẻ mệt mỏi như đã thức khuya hôm trước. Anh đặt trước mặt cô một tờ giấy in ra từ trang thông tin công khai của Sở Kế hoạch và Đầu tư, liệt kê danh sách người đại diện pháp luật và các chức danh quản lý đã đăng ký của Tập đoàn Thuỷ sản Đại Dương qua từng năm.

“Tôi lần theo hồ sơ đăng ký doanh nghiệp, tìm được cái tên chị cần,” Kiên nói, chỉ vào một dòng giữa bảng. “Nguyễn Hoàng Sơn, giữ chức Trưởng phòng Quản lý Chất lượng của Đại Dương từ tám năm trước tới nay. Trước đó, hồ sơ công khai không ghi rõ nơi làm việc cũ, nhưng tôi hỏi được một người quen từng làm chung phòng nhân sự khu công nghiệp, người này xác nhận trước khi vào Đại Dương, ông Sơn có thời gian làm kỹ thuật viên tại một phòng xét nghiệm thuỷ sản trong vùng.”

Hải Yến cầm tờ giấy, đọc đi đọc lại cái tên Nguyễn Hoàng Sơn, đối chiếu trong đầu với hình ảnh mơ hồ về “thằng Sơn hay tới nhà chơi” mà mẹ cô kể lại tối qua. Tuổi tác khớp, thời điểm chuyển việc khớp, vị trí công tác hiện tại — quản lý chất lượng, người có thẩm quyền cao nhất trong việc phê duyệt các phiếu kết quả xét nghiệm trước khi công ty nộp cho đối tác — càng khiến mọi mảnh ghép trở nên rõ ràng hơn.

“Nếu đúng là người này,” Hải Yến nói, giọng cô chậm rãi vì đang cố giữ bình tĩnh trước một phát hiện lớn hơn cô tưởng, “thì ông ta đi từ vị trí kỹ thuật viên trực tiếp thẩm định mẫu, tới vị trí quản lý toàn bộ khâu chất lượng của chính công ty đã mua lại phần lớn tài sản của hợp tác xã sụp đổ vì kết quả thẩm định mà có thể chính ông ta từng ký.”

“Một bước thăng tiến kỳ lạ,” Kiên nhận xét, giọng anh nặng nề. “Trừ khi đó không phải thăng tiến bình thường, mà là phần thưởng cho một việc gì đó.”

Hải Yến gật, rồi lấy từ cặp ra bản photocopy phiếu chứng nhận cũ của hợp tác xã Kênh Ba, cùng bản in màn hình phiếu kết quả hiện tại của lô hàng DH-0417, đặt cạnh nhau trên mặt bàn nhựa. Cả hai đều có con dấu định danh nhỏ ở góc dưới: TS-04. Nét chữ ký đi kèm, dù đã mờ đi nhiều theo thời gian trên bản cũ, vẫn giữ được những đặc điểm cơ bản — cách viết chữ T hất lên ở đầu, cách nối chữ S liền mạch không nhấc bút — giống hệt với chữ ký sắc nét trên bản mới.

“Cùng một người,” Hải Yến nói, gần như thì thầm với chính mình hơn là nói với Kiên. “Mười năm trước, người này ký xác nhận kết quả buộc tội ba tôi. Mười năm sau, cùng người này, giờ với chức vụ cao hơn nhiều, lại ký xác nhận một kết quả sai lệch khác cho chính công ty đã hưởng lợi từ sự sụp đổ ấy.”

“Chị nghĩ đây là trùng hợp hay có chủ đích?” Kiên hỏi, dù cả hai đều đã biết câu trả lời.

“Nếu chỉ có một điểm trùng khớp, tôi có thể coi là trùng hợp. Nhưng đây là chuỗi liên tiếp: mã vùng nuôi KB xuất hiện lại trong chứng từ hiện tại, cuốn sổ bìa da nâu có biểu tượng cũ của hợp tác xã nằm trên bàn ông Bảo, và giờ là cùng một mã định danh kỹ thuật xuất hiện ở cả hai vụ việc cách nhau mười năm.” Hải Yến gom lại các tài liệu, cất vào cặp cẩn thận. “Không có nhiều trùng hợp liên tiếp như vậy trong một hệ thống mà nếu không có ai cố tình sắp đặt hoặc duy trì nó.”

Cô ngồi im một lúc, nhìn ra con hẻm nhỏ nơi vài người công nhân bốc xếp đang đi ngang qua trên đường vào ca sáng, đời sống thường nhật vẫn tiếp diễn như chưa từng có gì xảy ra, như thể bí mật cô vừa chạm tới không hề tồn tại đối với phần còn lại của thế giới. Cảm giác ấy khiến cô vừa thấy cô đơn, vừa thấy trách nhiệm của mình nặng nề hơn bao giờ hết.

Cô nhớ lại hình ảnh người thanh niên hiền lành mà mẹ mô tả, cái dáng gầy hay khoanh tay chào trước khi vào nhà, cảnh sửa quạt giùm cả buổi trưa. Thật khó để ghép hình ảnh ấy với một người đã ký tên xác nhận một kết quả xét nghiệm sai lệch, đẩy một gia đình khác vào cảnh tan nát. Nhưng cô cũng hiểu, mười năm là quãng thời gian đủ dài để một người thay đổi hoàn toàn, hoặc đủ dài để một người bị đặt vào những tình huống buộc phải chọn giữa lương tâm và sự tồn tại của chính mình. Cô chưa vội phán xét khi chưa biết rõ hoàn cảnh, nhưng cô cũng không thể để sự cảm thông ấy làm mờ đi trách nhiệm cô đang theo đuổi.

“Vậy giờ chị định làm gì?” Kiên hỏi.

“Tôi chưa thể đưa mã TS-04 vào báo cáo chính thức,” cô nói, suy nghĩ thành tiếng. “Về mặt kỹ thuật, một mã định danh trùng nhau chưa đủ để kết luận có gian lận, có thể bị phía công ty phản bác là trùng hợp ngẫu nhiên hoặc lỗi hệ thống. Tôi cần thêm bằng chứng, một điều gì đó nối trực tiếp ông Sơn với hành vi tráo mẫu hoặc chỉnh sửa kết quả, không chỉ là một con dấu giống nhau.”

“Chị định tiếp cận ông ta trực tiếp à?”

“Chưa. Nếu tôi tiếp cận quá sớm, ông ta sẽ cảnh giác, sẽ tìm cách xoá dấu vết trước khi tôi kịp thu thập đủ chứng cứ.” Hải Yến lắc đầu. “Tôi nghĩ cách tốt nhất lúc này là tiếp tục âm thầm, mở rộng phạm vi audit sang các lô hàng khác có liên quan tới mã vùng nuôi KB, xem còn bao nhiêu lô hàng khác từng đi qua tay ông Sơn với cùng một kiểu sai lệch.”

Kiên gật đồng ý, nhưng gương mặt anh vẫn còn nét lo lắng chưa tan. “Tôi sẽ tiếp tục dò thêm về nhật ký tàu của Khải, xem có liên hệ nào với giai đoạn ông Sơn mới chuyển sang Đại Dương không. Nhưng chị Yến này, tôi muốn nhắc lại, mọi thứ chúng ta vừa ráp nối lại đều dựa trên suy luận, chưa có gì là bằng chứng pháp lý cả. Đi càng sâu, rủi ro càng lớn, cho cả hai chúng ta.”

“Tôi biết,” Hải Yến đáp, giọng cô kiên định. “Nhưng tôi cũng biết, nếu dừng lại bây giờ, tôi sẽ không bao giờ có câu trả lời cho câu hỏi đã đeo bám tôi suốt mười năm qua.”

Họ chia tay nhau ở đầu hẻm, mỗi người trở lại với công việc thường nhật của mình như thể buổi sáng hôm nay chưa từng xảy ra. Nhưng khi Hải Yến quay lại văn phòng tạm của mình, cô nhận được một cuộc gọi từ chính cấp trên của mình ở trụ sở Trung tâm, giọng ông có phần khác thường so với những cuộc gọi công việc trước đây.

“Yến này, tôi vừa nhận được một cuộc gọi từ bên phòng kiểm nghiệm khu vực,” ông nói, giọng thận trọng. “Họ hỏi tại sao nhân viên của Trung tâm lại gửi yêu cầu tra cứu thông tin định danh nội bộ liên quan tới một vụ việc đã đóng hồ sơ từ mười năm trước. Họ có vẻ... khá quan tâm tới việc tại sao chị lại tìm hiểu chuyện đó trong khi đang thụ lý một vụ audit hoàn toàn khác.”

Hải Yến siết chặt điện thoại, cố giữ giọng bình thản. “Tôi chỉ đang đối chiếu tiền lệ xử lý các vụ vi phạm tương tự để phục vụ báo cáo, thưa anh. Không có gì bất thường.”

“Tôi hiểu, và tôi tin chị,” cấp trên nói, nhưng giọng ông vẫn còn chút do dự. “Chỉ là, chị nên cẩn thận trong cách đặt câu hỏi từ giờ trở đi. Tôi không biết chuyện gì đang xảy ra, nhưng có vẻ như có người đang theo dõi khá sát mọi động thái của chị, kể cả những việc nhỏ nhặt như một email tra cứu thông tin.”

Cuộc gọi kết thúc, để lại Hải Yến ngồi một mình trong căn phòng nhỏ, ánh nắng buổi sáng chiếu qua khung cửa sổ tạo thành một vệt sáng dài trên sàn nhà. Cô nhìn lại toàn bộ những gì mình đã thu thập được trong mười ngày ngắn ngủi kể từ khi đặt chân trở lại vùng đất này: một mã vùng nuôi cũ chưa được xoá hết dấu vết, một cuốn sổ bìa da nâu mang biểu tượng của hợp tác xã đã sụp đổ, một cái tên — Nguyễn Hoàng Sơn — nối liền hai vụ việc cách nhau một thập niên, và giờ là lời cảnh báo rằng ai đó, ở đâu đó trong hệ thống, đã bắt đầu chú ý tới sự tồn tại của cô.

Cô hiểu rằng, kể từ khoảnh khắc này, cô không còn là một kiểm định viên vô danh đang thực hiện một cuộc audit thông thường nữa. Cô đã trở thành một biến số mà ai đó, có lẽ chính ông Bảo, có lẽ cả ông Sơn, đang phải tính toán lại trong kế hoạch của họ. Và cô không biết chắc, khi những người ấy nhận ra biến số đó mang họ Đỗ, họ sẽ phản ứng như thế nào.

Cô mở laptop, tạo một thư mục mới trên máy, đặt tên đơn giản là “Đối chiếu tiền lệ”, một cái tên vô hại đủ để không gây chú ý nếu có ai đó tình cờ nhìn thấy màn hình cô đang làm việc. Bên trong, cô bắt đầu dựng lại một dòng thời gian chi tiết: ngày cha cô ký duyệt những phiếu xuất ao cuối cùng, ngày lô hàng gây ngộ độc bị phát hiện, ngày phiên toà diễn ra, ngày hợp tác xã chính thức bị xoá tên, và giờ, thêm vào đó, ngày ông Sơn được ghi nhận chính thức giữ chức vụ tại Đại Dương. Từng mốc thời gian, khi đặt cạnh nhau, bắt đầu vẽ nên một đường cong không còn là suy đoán mơ hồ, mà là một cấu trúc có thể kiểm chứng, từng bước một, nếu cô đủ kiên nhẫn và đủ thận trọng để không tự làm lộ mình trước khi có trong tay bằng chứng cuối cùng.