Chương 11

Sau cuộc gọi cảnh báo của cấp trên, Hải Yến dành trọn một buổi tối để cân nhắc lại toàn bộ chiến lược của mình. Nếu ai đó thật sự đang theo dõi từng yêu cầu tra cứu cô gửi đi qua các kênh chính thức, cô cần một cách khác để mở rộng điều tra mà không để lại dấu vết trong hệ thống. Cô rút ra một nguyên tắc cho chính mình từ đêm đó: mọi việc thuộc phạm vi audit chính thức, cô sẽ làm đúng quy trình, minh bạch, có thể kiểm tra lại bất cứ lúc nào. Nhưng mọi việc thuộc về phần điều tra cá nhân, cô sẽ không để lại bất kỳ dấu vết điện tử nào có thể lần ngược về mình.

Sáng hôm sau, cô soạn một báo cáo audit chính thức, đề nghị mở rộng phạm vi kiểm tra sang toàn bộ các lô hàng xuất khẩu của Đại Dương trong mười hai tháng gần nhất có liên quan tới cụm vùng nuôi từng mang mã KB, viện lý do cần đánh giá tính hệ thống của sai lệch vừa phát hiện thay vì chỉ xem xét một lô đơn lẻ. Đây là một yêu cầu hoàn toàn chính đáng về mặt chuyên môn, khó có thể bị từ chối mà không gây nghi ngờ, vì bất kỳ tổ chức chứng nhận nghiêm túc nào cũng có quyền mở rộng phạm vi audit khi phát hiện dấu hiệu bất thường mang tính hệ thống.

Cấp trên của cô, dù còn dè dặt sau cuộc gọi cảnh báo hôm trước, cuối cùng cũng phê duyệt yêu cầu, kèm theo lời dặn phải báo cáo tiến độ thường xuyên hơn bình thường. Hải Yến hiểu, đó vừa là sự tin tưởng, vừa là một hình thức giám sát chặt hơn dành cho cô.

Cô hẹn gặp Kiên ngay chiều hôm đó, không phải ở quán cà phê quen thuộc mà ở một góc khuất trong bãi container, nơi ít người qua lại vào giờ nghỉ trưa. Cô mang theo danh sách mười hai lô hàng của Đại Dương từng đi qua cảng trong năm vừa rồi, tất cả đều có liên quan tới các cụm vùng nuôi trùng khớp một phần với khu vực cũ của hợp tác xã Kênh Ba.

“Tôi cần đối chiếu những lô này với nhật ký tàu vận chuyển nguyên liệu từ vùng nuôi vào nhà máy,” cô nói, đưa danh sách cho Kiên. “Nếu có sự bất nhất giữa thời gian thu hoạch, thời gian vận chuyển và thời gian ghi trong hồ sơ truy xuất, đó sẽ là dấu hiệu cho thấy hồ sơ bị dựng lên sau, không phản ánh đúng thực tế.”

Kiên xem qua danh sách, gật gù. “Cảng có lưu nhật ký tàu ra vào, nhưng đó là tàu biển chở hàng xuất khẩu, còn phần vận chuyển nguyên liệu từ vùng nuôi vào nhà máy thường dùng ghe nhỏ, không qua cảng chính, tôi không có thẩm quyền tiếp cận loại nhật ký đó.”

“Vậy phần nào anh tiếp cận được?”

“Tôi có thể đối chiếu ngày tàu container rời cảng với ngày ghi trên chứng từ hải quan, xem có khớp với ngày ghi trong hồ sơ truy xuất nguồn gốc chị có không. Nếu ngày tàu rời cảng sớm hơn ngày nguyên liệu được ghi nhận thu hoạch, đó là bằng chứng rõ ràng cho thấy có gì đó không ổn.” Kiên rút cuốn sổ công tác riêng, bắt đầu ghi chú lại từng mã container trong danh sách của Hải Yến. “Việc này mất thời gian, vì tôi phải làm ngoài giờ, không thể dùng hệ thống chung của cơ quan để tra hàng loạt cùng lúc, sẽ bị để ý ngay.”

“Tôi hiểu. Anh cứ làm từ từ, an toàn là trên hết.” Hải Yến nhìn quanh bãi container, hạ giọng thêm. “Còn chuyện nhật ký con tàu của Khải, anh có manh mối gì chưa?”

Gương mặt Kiên trầm xuống. “Tôi có liên hệ với một người quen cũ, từng làm thư ký ghi chép cho đội tàu đó, giờ đã nghỉ hưu. Ông ấy đồng ý gặp tôi cuối tuần này, nói có giữ lại một số bản sao nhật ký cũ, phòng khi sau này cần đối chiếu. Ông ấy không nói rõ vì sao lại giữ, nhưng giọng có vẻ như đã chờ đợi ngày có ai đó hỏi tới từ lâu rồi.”

“Anh có nghĩ ông ấy biết điều gì bất thường từ trước không?”

“Tôi không chắc, nhưng linh cảm mách bảo tôi là có. Người làm nghề ghi chép sổ sách, nếu không có gì khuất tất, hiếm khi tự ý giữ lại bản sao tài liệu sau khi nghỉ hưu, trừ khi họ cảm thấy cần một thứ gì đó để tự bảo vệ mình sau này.” Kiên gấp cuốn sổ lại, ánh mắt anh xa xăm. “Bảy năm rồi, tôi mới có cảm giác gần chạm tới sự thật hơn bao giờ hết. Vừa mừng, vừa sợ.”

“Sợ điều gì?”

“Sợ rằng khi biết hết sự thật, tôi sẽ không còn cách nào để sống yên với nó, giống như cách tôi từng sống yên với nỗi nghi ngờ mơ hồ suốt bảy năm qua.” Kiên nhìn cô, giọng anh chân thành hiếm thấy. “Chị có sợ điều đó không? Sợ rằng khi biết hết sự thật về ba chị, chị sẽ không còn cách nào quay lại được cuộc sống trước đây nữa?”

Câu hỏi ấy khiến Hải Yến khựng lại. Cô đã tự hỏi mình câu đó không biết bao nhiêu lần trong những đêm mất ngủ kể từ khi quyết định nhận nhiệm vụ audit này, nhưng chưa từng nghe ai khác hỏi thẳng ra như vậy.

“Có,” cô thừa nhận, giọng khẽ. “Nhưng tôi sợ việc không biết sự thật hơn. Tôi đã sống mười năm với một câu chuyện dang dở, một câu nói cuối cùng của ba tôi mà tôi không hiểu hết ý nghĩa. Tôi thà biết sự thật, dù nó có đau đớn thế nào, còn hơn tiếp tục sống với những giả định mà tôi tự vẽ ra để an ủi chính mình.”

Kiên gật đầu, không nói thêm gì, nhưng ánh mắt anh cho thấy anh hiểu, vì chính anh cũng đang mang một nỗi giằng xé tương tự suốt bảy năm qua.

Họ chia tay nhau khi giờ nghỉ trưa sắp hết, hẹn sẽ liên lạc ngay khi có thông tin mới. Trên đường quay lại văn phòng tạm, Hải Yến ghé ngang một tiệm photocopy nhỏ để in thêm vài bản sao tài liệu, và trong lúc đứng chờ, cô để ý thấy một người đàn ông mặc áo sơ mi công sở đứng bên kia đường, dường như đang nhìn về phía cô lâu hơn mức cần thiết của một người qua đường bình thường. Khi cô quay đầu nhìn thẳng lại, người đàn ông vội quay đi, bước nhanh về phía một chiếc xe máy đậu gần đó rồi rời đi.

Có thể chỉ là cô đang quá nhạy cảm sau những gì vừa xảy ra. Có thể đó chỉ là một người qua đường tình cờ. Nhưng Hải Yến vẫn ghi lại đặc điểm nhận dạng của người đàn ông ấy vào sổ tay — áo sơ mi xanh nhạt, quần tây đen, dáng người trung bình, đội mũ lưỡi trai che gần hết khuôn mặt — một thói quen nghề nghiệp cô đã rèn luyện suốt nhiều năm làm kiểm định viên: ghi lại mọi chi tiết, dù nhỏ nhất, vì không ai biết chi tiết nào trong số đó sẽ trở nên quan trọng sau này.

Buổi chiều hôm đó, khi ngồi một mình trong văn phòng tạm, cô mở lại toàn bộ hồ sơ mười hai lô hàng vừa yêu cầu mở rộng audit, bắt đầu công việc tẻ nhạt nhưng cần thiết: đối chiếu từng ngày tháng, từng mã số, từng chữ ký, tìm kiếm bất kỳ điểm bất thường nào có thể lặp lại kiểu sai lệch cô đã phát hiện ở lô hàng DH-0417. Đây là công việc đòi hỏi sự kiên nhẫn tuyệt đối, loại công việc mà không phải ai cũng đủ sức làm liên tục nhiều giờ liền mà không nản lòng, nhưng đó cũng chính là loại công việc mà Hải Yến, kể từ ngày vào nghề, luôn tìm thấy một sự bình yên kỳ lạ khi thực hiện — như thể giữa mớ hỗn độn của con số và chữ viết, cô có thể tìm thấy một trật tự mà thế giới bên ngoài văn phòng không bao giờ trao cho cô.

Cô kẻ một bảng đối chiếu trên giấy, chia thành các cột: mã lô hàng, ngày thu hoạch ghi nhận, ngày vận chuyển vào nhà máy, ngày cấp đông, ngày xuất cảng, và mã định danh người phê duyệt kỹ thuật cuối cùng. Sau gần ba giờ đồng hồ miệt mài, một điểm bất thường bắt đầu nổi lên rõ ràng: trong mười hai lô hàng, có bốn lô có khoảng cách giữa ngày thu hoạch ghi nhận và ngày cấp đông ngắn bất thường, chỉ vỏn vẹn vài giờ, trong khi quy trình chuẩn của ngành đòi hỏi thời gian vận chuyển, phân loại và sơ chế tối thiểu phải mất từ một đến hai ngày. Bốn lô hàng ấy đều nằm trong danh sách có liên quan tới cụm vùng nuôi mang mã KB, và cả bốn đều mang mã định danh phê duyệt kỹ thuật TS-04.

Cô ngồi lặng người trước phát hiện này. Nếu thời gian giữa thu hoạch và cấp đông ngắn tới mức phi lý như vậy, khả năng cao nhất là ngày thu hoạch ghi nhận trên giấy tờ không phải ngày thu hoạch thật, mà là một con số được điền vào sau để hợp thức hoá hồ sơ, sau khi nguyên liệu thực tế đã được đưa vào nhà máy từ một nguồn khác không qua kiểm soát đúng quy trình. Đây chính xác là kiểu sai lệch có thể dùng để che giấu việc trộn lẫn nguyên liệu từ những vùng nuôi không đạt chuẩn, hoặc tệ hơn, để hợp thức hoá việc sử dụng hoá chất cấm mà không để lại dấu vết trong chuỗi truy xuất chính thức.

Cô chụp lại toàn bộ bảng đối chiếu, lưu vào một ổ cứng di động nhỏ mà cô luôn mang theo bên mình, không đồng bộ lên bất kỳ hệ thống đám mây nào của cơ quan, đúng theo nguyên tắc bảo mật riêng cô đã tự đặt ra từ đêm hôm trước. Bên ngoài cửa sổ, trời đã sẩm tối, tiếng loa phát thanh của khu phố vang lên bản tin thời sự buổi chiều, xen lẫn tiếng xe cộ qua lại ngoài đường. Cô duỗi vai, xoa hai bên mắt đã mỏi vì nhìn màn hình quá lâu, rồi đóng laptop lại, tự nhắc mình cần giữ sức cho những ngày sắp tới, khi khối lượng công việc thật lẫn công việc ngầm chắc chắn sẽ còn nặng nề hơn nữa.