Chương 15

Ba ngày sau cuộc gặp bất ngờ với ông Sơn ở quán cơm, Hải Yến nhận được một cuộc gọi từ bà Hồng, trưởng phòng chất lượng của Đại Dương, đề nghị gặp riêng để “bàn về khả năng hợp tác lâu dài giữa hai bên”. Lần này, cuộc gặp không diễn ra ở nhà máy hay nhà hàng sang trọng, mà tại văn phòng tạm của Hải Yến ở khách sạn nhỏ gần cảng, theo đúng đề nghị của cô để giữ mọi thứ trong khuôn khổ chính thức, có thể ghi âm nếu cần.

Bà Hồng tới đúng giờ, mang theo một tập hồ sơ bìa cứng in logo công ty, đặt lên bàn với vẻ trịnh trọng. “Chị Yến, hôm nay tôi tới không phải để bàn về lô hàng DH-0417 nữa, mà để đề xuất một hướng hợp tác khác, có thể có lợi cho cả hai bên về lâu dài.”

“Tôi đang nghe,” Hải Yến đáp, giữ giọng trung lập.

“Đại Dương đang có kế hoạch mở rộng thị trường sang một số nước châu Âu trong hai năm tới, đòi hỏi chứng nhận truy xuất nguồn gốc ở mức cao hơn hiện tại. Chúng tôi muốn ký hợp đồng dài hạn với Trung tâm Chứng nhận của chị, biến các anh chị thành đơn vị tư vấn kỹ thuật thường xuyên cho toàn bộ chuỗi cung ứng của chúng tôi, không chỉ dừng ở việc audit theo vụ việc như hiện tại.” Bà Hồng mở tập hồ sơ, đẩy một bản dự thảo hợp đồng về phía Hải Yến. “Giá trị hợp đồng ước tính khoảng ba tỷ đồng mỗi năm, kéo dài năm năm.”

Hải Yến lướt qua bản dự thảo, con số ghi trong đó đủ lớn để khiến bất kỳ tổ chức nào cũng phải cân nhắc nghiêm túc. “Đề xuất này nên gửi trực tiếp cho ban giám đốc Trung tâm, không phải cho tôi. Tôi chỉ là kiểm định viên phụ trách một vụ audit cụ thể, không có thẩm quyền ký kết hợp đồng cấp tổ chức.”

“Chúng tôi biết,” bà Hồng nói, giọng bà nhẹ nhàng nhưng có chủ đích rõ ràng. “Chúng tôi đã gửi bản đề xuất chính thức cho ban giám đốc bên chị rồi. Nhưng chúng tôi cũng muốn chị biết trước, vì kết luận audit của chị về lô hàng hiện tại, dù không trực tiếp quyết định việc ký hợp đồng, nhưng chắc chắn sẽ ảnh hưởng tới bầu không khí hợp tác chung giữa hai bên trong giai đoạn đàm phán sắp tới.”

Câu nói ấy, dù được diễn đạt khéo léo bằng ngôn ngữ kinh doanh trung tính, thực chất là một lời gợi ý trần trụi: nếu Hải Yến đưa ra kết luận nhẹ nhàng cho lô hàng DH-0417, hợp đồng ba tỷ đồng mỗi năm sẽ dễ dàng được ký kết, mang lại nguồn thu lớn cho Trung tâm và có thể cả cơ hội thăng tiến cho chính cô. Ngược lại, nếu cô đưa ra kết luận bất lợi, đàm phán hợp đồng có thể đổ vỡ, và không khó để tưởng tượng ai sẽ bị quy trách nhiệm trong nội bộ Trung tâm.

“Tôi hiểu ý anh chị muốn truyền đạt,” Hải Yến nói, giọng cô giữ vững dù trong lòng cảm thấy một áp lực nặng nề mới đang đè lên vai. “Nhưng tôi phải nói rõ, kết luận audit của tôi sẽ hoàn toàn dựa trên bằng chứng kỹ thuật, không liên quan gì tới bất kỳ cuộc đàm phán hợp đồng nào đang diễn ra song song. Nếu Trung tâm quyết định ký hợp đồng dài hạn với công ty chị, đó là quyết định của ban giám đốc, tách biệt hoàn toàn với công việc chuyên môn tôi đang thực hiện.”

Bà Hồng gật đầu, không tỏ ra bất ngờ trước câu trả lời ấy, như thể bà đã lường trước Hải Yến sẽ phản ứng theo cách này. “Tôi hiểu quan điểm của chị, và tôi tôn trọng điều đó. Tôi chỉ muốn đảm bảo chị nắm được bức tranh toàn cảnh, để không có gì bất ngờ xảy ra sau này.” Bà đứng dậy, để lại tập hồ sơ trên bàn. “Chị cứ giữ bản sao này để tham khảo. Chúng tôi mong sớm nhận được kết luận audit cuối cùng từ chị.”

Sau khi bà Hồng rời đi, Hải Yến ngồi lặng trước tập hồ sơ, cảm giác như vừa chứng kiến một nước cờ được tính toán kỹ lưỡng: không phải một lời đe doạ trực tiếp có thể bị coi là vi phạm pháp luật, mà là một áp lực gián tiếp, hợp pháp trên giấy tờ, nhưng đủ sức nặng để khiến bất kỳ ai ở vị trí của cô cũng phải chùn bước nếu không đủ bản lĩnh.

Cô gọi điện ngay cho cấp trên, báo cáo lại toàn bộ nội dung cuộc gặp, lần này chủ động và đầy đủ hơn hẳn những lần trước, như một cách để tự bảo vệ mình bằng chính sự minh bạch. Cấp trên nghe xong, im lặng một lúc lâu trước khi đáp.

“Tôi đã nhận được đề xuất hợp đồng từ phía Đại Dương sáng nay,” ông nói, giọng có phần mệt mỏi. “Ban giám đốc đang họp bàn về việc này. Tôi không biết kết quả sẽ ra sao, nhưng tôi hứa với chị một điều: dù hợp đồng có được ký hay không, tôi sẽ không để nó ảnh hưởng tới kết luận audit của chị. Chị cứ làm đúng chuyên môn.”

“Cảm ơn anh,” Hải Yến đáp, dù cô không hoàn toàn chắc chắn lời hứa ấy sẽ đứng vững trước áp lực ba tỷ đồng mỗi năm nếu ban giám đốc thật sự bị thuyết phục bởi con số đó.

Buổi tối, cô kể lại toàn bộ câu chuyện cho Kiên nghe qua điện thoại, giọng cô không giấu được sự mệt mỏi sau một ngày dài đối phó với áp lực từ nhiều phía.

“Nghe có vẻ họ đang dùng cả hai chiến thuật cùng lúc,” Kiên nhận xét sau khi nghe xong. “Vừa cảnh cáo ngầm qua ông Sơn, vừa dụ dỗ bằng hợp đồng lớn qua bà Hồng. Đánh cả hai mặt, chị mềm lòng bên nào cũng coi như họ thắng.”

“Tôi biết,” Hải Yến thở dài. “Nhưng điều khiến tôi lo hơn cả là, nếu họ sẵn sàng bỏ ra một khoản đầu tư lớn như vậy chỉ để gây ảnh hưởng tới một cuộc audit đơn lẻ, thì thứ họ đang cố che giấu chắc chắn có giá trị lớn hơn nhiều so với những gì tôi đã phát hiện cho tới lúc này.”

“Chị định làm gì tiếp theo?”

“Tôi sẽ tiếp tục làm đúng những gì tôi đã nói với bà Hồng: giữ kết luận audit hoàn toàn dựa trên bằng chứng kỹ thuật.” Hải Yến nhìn ra cửa sổ phòng trọ, ánh đèn đường hắt vào tạo thành những vệt sáng mờ trên bức tường. “Nhưng tôi cũng nghĩ, đã tới lúc tôi cần tìm một kênh khác, ngoài Trung tâm, để lưu giữ bằng chứng, phòng khi áp lực từ hợp đồng khiến nội bộ tổ chức tôi không còn đủ vững vàng bảo vệ tôi nữa.”

“Chị nghĩ tới ai?”

“Tôi chưa biết chắc,” cô nói, giọng trầm ngâm. “Nhưng tôi nghĩ tôi cần bắt đầu tìm hiểu xem có cơ quan báo chí hay tổ chức giám sát độc lập nào trong vùng đủ uy tín để tin tưởng, trong trường hợp mọi kênh chính thức đều bị vô hiệu hoá.”

Cuộc trò chuyện kết thúc, nhưng câu hỏi ấy vẫn còn lởn vởn trong đầu Hải Yến suốt đêm đó: nếu tổ chức của chính cô, nơi cô đã tin tưởng và cống hiến suốt bốn năm, cũng có thể bị mua chuộc bởi một khoản tiền đủ lớn, thì cô còn có thể tin tưởng vào điều gì để đảm bảo sự thật cuối cùng sẽ được đưa ra ánh sáng, thay vì bị chôn vùi một lần nữa như những gì đã xảy ra với cha cô mười năm trước.

Sáng hôm sau, cô quyết định hành động theo đúng ý định đã nói với Kiên. Cô nhớ lại tên một tờ báo địa phương từng đăng loạt bài điều tra về tình trạng ô nhiễm nguồn nước ở một huyện lân cận cách đây hai năm, bài viết ký tên một phóng viên trẻ tên Minh Khang, người có phong cách viết thẳng thắn, không né tránh việc nêu đích danh doanh nghiệp sai phạm dù phải đối mặt với áp lực không nhỏ sau đó.

Cô tìm được số điện thoại của anh qua một người bạn cũ làm cùng ngành truyền thông, gọi điện giới thiệu mình là kiểm định viên đang có một số thắc mắc về quy trình đăng tải thông tin điều tra doanh nghiệp, chưa dám nói rõ mục đích thật ngay từ đầu.

Minh Khang đồng ý gặp cô tại một quán cà phê nhỏ trong thành phố Cà Mau, cách xa khu vực Năm Căn để tránh bị chú ý. Anh trạc tuổi cô, dáng người gầy, đeo kính cận dày, mang theo một chiếc máy tính bảng cũ kỹ nhưng ánh mắt sắc sảo của người quen làm việc với thông tin nhạy cảm.

“Chị nói qua điện thoại là có thắc mắc về quy trình, nhưng tôi đoán chuyện không đơn giản vậy đâu,” anh mở lời ngay khi ngồi xuống, giọng thẳng thắn. “Không ai hẹn gặp phóng viên ở một quán xa lạ như vầy chỉ để hỏi quy trình cả.”

Hải Yến mỉm cười trước sự nhạy bén của anh, quyết định không vòng vo thêm nữa. Cô kể lại một phần câu chuyện, giữ lại những chi tiết nhạy cảm nhất liên quan tới danh tính thật của mình, chỉ tập trung vào những dấu hiệu bất thường trong hồ sơ audit của Đại Dương mà cô có thể chứng minh bằng tài liệu.

“Tôi chưa thể cung cấp thông tin để anh viết bài ngay bây giờ,” cô nói. “Bằng chứng tôi có vẫn chưa đủ chắc chắn, và nếu công bố quá sớm, có thể sẽ đánh động cho họ kịp xoá dấu vết trước khi tôi thu thập đủ. Tôi chỉ muốn hỏi, nếu sau này tôi cần một kênh độc lập để đảm bảo sự thật không bị chôn vùi, anh có sẵn sàng hợp tác không?”

Minh Khang trầm ngâm một lúc, gõ nhẹ ngón tay lên mặt bàn. “Đại Dương là một trong những nhà quảng cáo lớn nhất của báo tôi đang làm, chị biết chứ? Nếu tôi viết bài điều tra công ty đó mà không có bằng chứng thép, tôi không chỉ mất việc, mà cả toà soạn có thể gặp rắc rối pháp lý.” Anh nhìn cô, ánh mắt nghiêm túc hẳn lên. “Nhưng nếu chị có bằng chứng đủ vững, tôi sẵn sàng. Tôi đã chán cảnh viết những bài an toàn, vô thưởng vô phạt quá lâu rồi.”

Họ trao đổi thêm cách liên lạc an toàn, thống nhất sẽ không dùng các kênh chính thức để trò chuyện về vụ việc này, và Minh Khang hứa sẽ âm thầm tìm hiểu thêm về Đại Dương qua các nguồn tin riêng của anh trong giới báo chí và chính quyền địa phương, miễn là không làm lộ việc anh đang phối hợp với Hải Yến.

Rời khỏi cuộc gặp, Hải Yến cảm thấy nhẹ nhõm hơn đôi chút, như thể vừa tìm được thêm một mắt xích trong mạng lưới những người sẵn sàng đứng về phía sự thật, dù mạng lưới ấy vẫn còn quá mỏng manh so với quyền lực và tiền bạc của phía bên kia.