Chương 80

Ngày thứ ba của phiên toà mở đầu với một diễn biến bất ngờ: ông Bảo, thông qua luật sư của mình, thông báo ông muốn tự mình đưa ra lời khai trước toà, thay vì chỉ để luật sư đại diện phát biểu. Đây là một quyết định hiếm gặp, khiến cả phòng xử án xôn xao chờ đợi.

Khi ông bước lên bục làm chứng, dáng vẻ ông khác hẳn hình ảnh quyền lực, tự tin mà công chúng từng biết tới. Ông có vẻ gầy đi nhiều, ánh mắt ông mang một sự mệt mỏi sâu sắc của người đã phải đối mặt với chính lương tâm mình suốt nhiều tuần qua.

“Tôi muốn nói rõ trước toà,” ông bắt đầu, giọng ông run nhẹ nhưng rõ ràng, “rằng tôi không tìm cách chối bỏ trách nhiệm của mình. Tôi đã phạm phải những sai lầm nghiêm trọng, đã để lòng tham và nỗi sợ hãi trước quyền lực lớn hơn dẫn dắt những quyết định của mình suốt nhiều năm qua.”

Cả phòng xử án im lặng lắng nghe khi ông kể lại toàn bộ câu chuyện từ góc nhìn của chính mình: về áp lực từ Nguyễn Đăng Hoài và những người đứng sau ông Vinh, về nỗi sợ hãi khi nhận ra mình đã dấn thân quá sâu để có thể quay đầu, về cảm giác tội lỗi đã đeo bám ông suốt mười năm kể từ khi vụ án của ông Đỗ Văn Tiến xảy ra.

“Tôi không biết trước rằng sẽ có người phải chết vì lô hàng đó,” ông nói, giọng ông nghẹn lại. “Nhưng khi biết được hậu quả, tôi đã chọn im lặng, chọn tiếp tục hưởng lợi từ sự sụp đổ ấy, thay vì đứng lên nói ra sự thật. Đó là tội lỗi lớn nhất của tôi, một tội lỗi tôi sẽ phải mang theo suốt phần đời còn lại.”

Ông tiếp tục kể lại về mối quan hệ với Nguyễn Đăng Hoài, về cách ông dần bị cuốn sâu hơn vào mạng lưới, từ việc chấp nhận những khoản "hỗ trợ" ban đầu cho tới việc trở thành một mắt xích không thể tách rời trong toàn bộ hệ thống. Ông kể về những đêm mất ngủ, về nỗi ám ảnh khi nhìn thấy gương mặt của những người ông đã gián tiếp làm hại, và về sự nhẹ nhõm kỳ lạ ông cảm nhận được khi cuối cùng cũng quyết định nói ra sự thật.

“Tôi biết ơn vì cuối cùng cũng có người đủ can đảm để đối đầu với tất cả những gì tôi đã cố gắng che giấu,” ông nói, ánh mắt ông hướng về phía Hải Yến trong một khoảnh khắc ngắn ngủi. “Cô Yến, tôi xin lỗi vì những gì tôi đã gây ra cho cha cô, cho gia đình cô. Không có lời xin lỗi nào có thể bù đắp được những gì tôi đã lấy đi, nhưng tôi mong cô biết, tôi thực sự hối hận.”

Hải Yến ngồi lặng người trước lời xin lỗi bất ngờ ấy, cảm nhận một cơn xúc động phức tạp dâng lên trong lòng — không phải sự tha thứ hoàn toàn, vì những gì đã mất không thể nào lấy lại được, nhưng cũng không hoàn toàn là sự căm phẫn, khi nhìn thấy hình ảnh một con người đang thực sự đối diện với những sai lầm của chính mình.

Đại diện Viện Kiểm sát tiếp tục phần thẩm vấn, yêu cầu ông Bảo cung cấp thêm chi tiết cụ thể về cấu trúc chỉ đạo, về những cá nhân khác có liên quan mà chưa bị phát hiện, về toàn bộ hệ thống tài chính đã được sử dụng để rửa tiền và che giấu lợi nhuận bất chính suốt nhiều năm qua.

Ông Bảo trả lời từng câu hỏi một cách chi tiết, không còn né tránh hay tìm cách giảm nhẹ trách nhiệm như trong những tuyên bố công khai trước đó. Lời khai của ông, kết hợp với những gì Nguyễn Đăng Hoài đã cung cấp trước đó, tạo thành một bức tranh hoàn chỉnh, không còn kẽ hở, về toàn bộ hoạt động của mạng lưới tội ác này suốt hơn một thập niên qua.

Khi phần khai của ông Bảo kết thúc, luật sư bào chữa của ông đứng dậy, đề nghị hội đồng xét xử xem xét mức độ hợp tác và sự ăn năn hối cải của thân chủ mình như một tình tiết giảm nhẹ trong quá trình lượng hình. Đại diện Viện Kiểm sát không phản đối việc ghi nhận sự hợp tác này, nhưng nhấn mạnh rằng nó không thể xoá bỏ hoàn toàn trách nhiệm đối với những hậu quả nghiêm trọng mà hành vi của ông đã gây ra.

Phiên toà buổi sáng kết thúc với một bầu không khí nặng nề nhưng cũng đầy cảm xúc, khi lần đầu tiên, người đứng đầu công ty đã gây ra biết bao đau khổ chính thức thừa nhận trách nhiệm của mình một cách công khai, trước toàn thể công luận.

Giờ nghỉ trưa, Hải Yến ngồi lặng một mình ở góc hành lang, cố gắng sắp xếp lại những cảm xúc phức tạp đang cuộn trào trong lòng sau lời xin lỗi của ông Bảo. Kiên tìm tới, ngồi xuống cạnh cô, không nói gì, chỉ để bàn tay mình đặt nhẹ lên vai cô như một điểm tựa lặng lẽ.

“Chị nghĩ gì về những gì ông ta vừa nói?” anh hỏi khẽ.

Hải Yến im lặng một lúc lâu trước khi trả lời. “Tôi không biết,” cô thừa nhận. “Một phần trong tôi muốn tin rằng ông ta thực sự hối hận. Nhưng một phần khác lại nhắc tôi nhớ, chính ông ta, dù bị thao túng tới đâu, vẫn là người đã chọn im lặng suốt mười năm, để mặc cho ba tôi mang tiếng oan, để mặc cho biết bao gia đình khác phải chịu khổ.”

“Cả hai điều đó có thể cùng đúng,” Kiên nói, giọng anh trầm ngâm. “Ông ta có thể vừa hối hận thật lòng, vừa phải chịu trách nhiệm đầy đủ cho những gì đã làm. Sự hối hận không xoá bỏ tội lỗi, nhưng nó cũng không làm cho sự hối hận trở nên giả dối.”

Hải Yến gật đầu, cảm thấy được an ủi phần nào trước cách nhìn nhận thấu đáo của Kiên. Cô nhớ lại bài học cô đã học được về chính cha mình — rằng con người luôn phức tạp hơn những gì người ta muốn tin, rằng tội lỗi và sự ăn năn có thể cùng tồn tại trong một con người, không loại trừ lẫn nhau.

Buổi chiều, phiên toà tiếp tục với phần thẩm vấn các đồng phạm khác của ông Bảo, những nhân viên cấp trung đã tham gia vào các hoạt động cụ thể của mạng lưới. Mỗi lời khai bổ sung thêm một mảnh ghép vào bức tranh toàn cảnh, củng cố thêm cho tính hệ thống và quy mô của tội ác đã diễn ra suốt hơn một thập niên.

Khi ngày thứ ba của phiên toà kết thúc, đại diện Viện Kiểm sát thông báo rằng phần thẩm vấn nhân chứng và bị cáo đã cơ bản hoàn tất, và phiên toà sẽ chuyển sang phần tranh luận cuối cùng và tuyên án trong những ngày tới. Tin tức này mang lại một sự hồi hộp mới cho Hải Yến và tất cả những người đồng hành, khi họ nhận ra, thời khắc quyết định cuối cùng đang tới rất gần.

Trên đường về, Hải Yến nhận được một cuộc gọi từ anh trung uý, giọng anh mang một sắc thái khác thường, vừa nghiêm trọng vừa có phần phấn khích. “Chị Yến, tôi có tin quan trọng. Chúng tôi vừa nhận được thông báo chính thức từ phía nước ngoài về tiến trình dẫn độ ông Vinh. Có một diễn biến mới, tôi nghĩ chị nên biết ngay.”

Tim Hải Yến đập nhanh hơn trước lời mở đầu đầy hứa hẹn ấy, chuẩn bị tinh thần cho một tin tức có thể sẽ thay đổi hoàn toàn cục diện của những ngày còn lại trong phiên toà lịch sử này.

“Anh nói đi,” cô đáp, cố giữ giọng mình bình tĩnh dù trái tim đang đập dồn dập trong lồng ngực. “Là tin gì vậy?”

“Phía cơ quan chức năng nước sở tại đã hoàn tất thủ tục xác minh danh tính và nơi cư trú của ông Trần Quốc Vinh,” anh trung uý nói, giọng anh cẩn trọng nhưng không giấu được sự phấn khích. “Họ xác nhận ông ta đang lưu trú tại một căn hộ dưới tên giả, và đã chính thức tiếp nhận yêu cầu dẫn độ từ phía Việt Nam. Theo quy trình song phương giữa hai nước, họ sẽ tiến hành phiên điều trần sơ bộ trong vòng hai tuần tới để quyết định có chấp thuận yêu cầu dẫn độ hay không.”

Hải Yến cảm thấy một luồng cảm xúc phức tạp dâng lên trong lòng — vừa nhẹ nhõm vì cuối cùng cũng có tiến triển cụ thể sau nhiều tuần chờ đợi trong im lặng, vừa lo lắng vì hai tuần vẫn còn là một khoảng thời gian đủ dài để mọi chuyện có thể thay đổi theo chiều hướng bất lợi.

“Khả năng ông ta chống lại yêu cầu dẫn độ ra sao?” cô hỏi, cố gắng giữ cho mình một cái nhìn thực tế thay vì để hy vọng lấn át.

“Đội ngũ luật sư của ông ta chắc chắn sẽ tìm mọi cách trì hoãn hoặc bác bỏ yêu cầu,” anh trung uý thừa nhận. “Nhưng bằng chứng chúng ta đã cung cấp, kết hợp với hồ sơ tài chính quốc tế và lời khai của Nguyễn Đăng Hoài, tạo thành một bộ hồ sơ rất vững chắc. Phía luật sư quốc tế hỗ trợ chúng ta cũng đánh giá khả năng thành công là khá cao, dù không ai dám chắc chắn tuyệt đối trong những vụ việc phức tạp như thế này.”

Cuộc gọi kết thúc, Hải Yến đứng lặng một lúc trên vỉa hè, để cho tin tức vừa nhận được lắng xuống trong tâm trí. Cô nhìn sang Kiên, người đang chờ cô trong xe, ánh mắt anh dò hỏi đầy quan tâm khi thấy vẻ mặt trầm ngâm của cô.

“Có chuyện gì vậy?” anh hỏi khi cô lên xe.

Cô kể lại toàn bộ nội dung cuộc gọi, giọng cô vừa hy vọng vừa thận trọng. Kiên lắng nghe chăm chú, rồi nắm lấy tay cô, siết nhẹ một cái đầy động viên.

“Đó là một tin rất tốt,” anh nói. “Dù còn phải chờ đợi, nhưng ít nhất, cánh cửa đã không còn đóng kín như trước. Ông Vinh không thể trốn tránh mãi được, dù ông ta có bao nhiêu tiền bạc hay quyền lực tới đâu.”

Trên đường về nhà, Hải Yến nhìn ra ngoài cửa sổ xe, ngắm nhìn những con phố quen thuộc của Năm Căn lướt qua trong ánh hoàng hôn đang dần buông xuống. Cô nghĩ tới toàn bộ hành trình đã qua — từ ngày đầu tiên đặt chân trở lại vùng đất này với một bí mật nặng trĩu trong lòng, cho tới thời điểm hiện tại, khi phiên toà lịch sử đang diễn ra, và giờ đây, khả năng người đứng đầu toàn bộ mạng lưới tội ác cũng sắp phải đối mặt với công lý.

Cô nghĩ tới cha mình, tới cuốn sổ tay ông để lại, tới lời hứa cô đã tự nhủ với chính mình từ ngày đầu tiên: sẽ không dừng lại cho tới khi mọi sự thật được phơi bày, mọi kẻ có tội phải chịu trách nhiệm. Giờ đây, khi nhìn lại chặng đường đã đi qua, cô cảm nhận một niềm tự hào sâu sắc, không chỉ vì những gì cô đã đạt được, mà còn vì cách cô đã đạt được nó — không phải bằng sự thù hận hay trả thù mù quáng, mà bằng sự kiên trì, bằng lòng tin vào sự thật và công lý, và bằng sức mạnh của một cộng đồng đã cùng nhau đứng lên chống lại bất công.

Về tới nhà, cô kể lại tin tức cho mẹ nghe, ánh mắt bà Sáu sáng lên một tia hy vọng mới. “Nếu ông ta thực sự bị dẫn độ về đây,” bà nói, giọng bà vừa run rẩy vừa quả quyết, “thì đó sẽ là ngày công lý thực sự trọn vẹn, khi kẻ đứng đầu cũng phải đứng trước vành móng ngựa như những kẻ đồng loã khác.”

Hải Yến gật đầu, ôm lấy mẹ, cảm nhận sự ấm áp quen thuộc mang lại cho cô thêm sức mạnh trước những ngày quan trọng còn ở phía trước. Đêm đó, trước khi đi ngủ, cô viết vào cuốn sổ tay của mình một dòng ngắn gọn nhưng đầy ý nghĩa: “Ngày thứ ba của phiên toà đã khép lại với một sự thật được thừa nhận công khai, và một cánh cửa hy vọng mới vừa hé mở. Con đường vẫn còn dài, nhưng ánh sáng cuối đường hầm giờ đây đã hiện rõ hơn bao giờ hết.”