Chương 78

Bà Sáu là nhân chứng đầu tiên được gọi lên bục làm chứng trong buổi chiều đầu tiên. Hải Yến nhìn mẹ mình bước những bước chậm rãi nhưng vững vàng lên phía trước, chiếc áo dài giản dị nhưng trang nghiêm khiến bà toát lên một vẻ đường hoàng khác hẳn hình ảnh người phụ nữ bán tôm khô ở chợ mà mọi người vẫn quen thấy.

“Xin bà cho biết, bà có nhận ra người đàn ông đã đưa tiền cho bà mười năm trước không, nếu có mặt tại đây hôm nay?” đại diện Viện Kiểm sát hỏi, giọng ông rõ ràng, chuyên nghiệp.

Bà Sáu, tay bà hơi run nhưng giọng nói vẫn vang lên chắc chắn, hướng ánh mắt về phía khu vực bị cáo. “Có,” bà nói, chỉ thẳng tay về phía ông Bảo. “Chính là ông ta. Đặng Quốc Bảo. Tôi nhớ rất rõ gương mặt đó, dù đã hơn mười năm trôi qua.”

Cả phòng xử án xôn xao nhẹ trước lời khai dứt khoát ấy. Luật sư bào chữa cho ông Bảo đứng dậy, bắt đầu phần chất vấn chéo, cố gắng tìm ra những điểm mâu thuẫn trong trí nhớ của bà Sáu sau một khoảng thời gian dài như vậy.

“Bà có chắc chắn về trí nhớ của mình sau mười năm không, thưa bà? Con người thường có xu hướng ghi nhớ sai lệch theo thời gian.”

Bà Sáu nhìn thẳng vào vị luật sư, giọng bà không hề nao núng. “Có những khoảnh khắc trong đời, ông ạ, người ta không bao giờ quên được, dù có trải qua bao nhiêu năm tháng. Đêm đó, người đàn ông ấy đứng ngay trước cổng nhà tôi, dưới ánh đèn đường, nói với tôi rằng ông ta chỉ muốn giúp gia đình tôi vượt qua khó khăn. Tôi không thể quên gương mặt đó, cũng như tôi không thể quên gương mặt chồng tôi hay con gái tôi.”

Câu trả lời ấy, giản dị nhưng đầy sức nặng, khiến cả phòng xử án im lặng trong giây lát. Vị luật sư bào chữa, dù cố gắng tiếp tục chất vấn theo nhiều hướng khác nhau, không thể tìm ra bất kỳ điểm yếu nào trong lời khai vững chắc của bà Sáu.

“Bà có bằng chứng nào khác ngoài lời nói của mình không?” luật sư hỏi, cố gắng một hướng tiếp cận khác.

“Tôi không giữ bằng chứng vật lý nào,” bà Sáu thừa nhận. “Nhưng tôi có ký ức, và tôi có lương tâm. Suốt mười năm qua, tôi đã sống với gánh nặng của sự im lặng, của việc nhận tiền từ chính kẻ đã hại chồng tôi mà không hề hay biết. Khi tôi biết được sự thật, tôi không còn lựa chọn nào khác ngoài việc nói ra, dù nó có làm tổn thương tôi tới đâu.”

Đại diện Viện Kiểm sát, sau khi luật sư bào chữa kết thúc phần chất vấn, đưa ra thêm bằng chứng bổ sung: hồ sơ ngân hàng cho thấy một khoản tiền lớn được chuyển vào tài khoản của bà Sáu đúng vào thời điểm bà mô tả, từ một tài khoản trung gian có liên hệ trực tiếp với các công ty vệ tinh của ông Bảo, một bằng chứng khách quan củng cố thêm cho lời khai của bà.

Khi bà Sáu bước xuống khỏi bục làm chứng, đi ngang qua chỗ Hải Yến ngồi, hai mẹ con trao nhau một ánh mắt đầy xúc động và tự hào. Hải Yến đứng dậy, ôm lấy mẹ trong một khoảnh khắc ngắn ngủi trước khi bà được dẫn về chỗ ngồi, một cử chỉ phá vỡ nghi thức trang nghiêm của phòng xử án nhưng không ai lên tiếng phản đối, như thể ngay cả những quy tắc cứng nhắc nhất cũng phải nhường chỗ cho khoảnh khắc đầy tình người này.

Nhân chứng tiếp theo được gọi lên là bà Tuyết, người kể lại toàn bộ câu chuyện về việc bị ép buộc ký vào phiếu kết quả xét nghiệm giả mười năm trước, về đoạn ghi âm bà đã bí mật lưu giữ suốt tám năm như một tấm bùa hộ mệnh. Giọng bà run rẩy lúc đầu nhưng dần trở nên vững vàng hơn khi bà kể tới đoạn về con gái mình, về mong muốn được con gái tự hào về mẹ.

“Tôi đã sống trong sợ hãi và im lặng quá lâu,” bà nói, giọng bà nghẹn ngào nhưng kiên định. “Hôm nay, tôi đứng đây không phải vì sợ hãi nữa, mà vì tôi tin, con gái tôi xứng đáng có một người mẹ dám đứng lên vì sự thật.”

Đoạn ghi âm được phát trước toà, giọng nói của ông Sơn từ tám năm trước vang lên rõ ràng, đe doạ bà Tuyết phải giữ im lặng vĩnh viễn về vụ việc cũ. Bằng chứng ấy, kết hợp với lời khai trực tiếp của bà, tạo thành một trong những mảnh ghép quan trọng nhất, xác nhận rõ ràng hành vi cản trở công lý có tổ chức đã diễn ra suốt nhiều năm qua.

Khi bà Tuyết bước xuống, ánh mắt bà tìm tới cô con gái đang ngồi ở hàng ghế khán giả, người đã tới tham dự phiên toà để ủng hộ mẹ. Cô gái đứng dậy, chạy tới ôm chầm lấy mẹ, cả hai cùng khóc trong niềm xúc động, một hình ảnh khiến không ít người trong phòng xử án phải rơi lệ.

Nhân chứng tiếp theo là ông Sơn, người mà sự xuất hiện của ông tại toà thu hút sự chú ý đặc biệt, vì ông vừa là nhân chứng, vừa từng là một phần của chuỗi tội ác mà toà đang xét xử. Ông bước lên bục làm chứng với dáng vẻ chững chạc hơn nhiều so với hình ảnh hoảng loạn trong văn phòng nhiều tháng trước.

“Ông có thể kể lại toàn bộ những gì ông biết về vai trò của Nguyễn Đăng Hoài trong việc dàn dựng vụ án ông Đỗ Văn Tiến mười năm trước không?” đại diện Viện Kiểm sát hỏi.

Ông Sơn hít một hơi sâu, rồi bắt đầu kể lại toàn bộ câu chuyện, từ việc bị đe doạ, tới khoản tiền nhận được, tới việc ký vào phiếu kết quả đã bị chỉnh sửa. Giọng ông đều đều nhưng đầy sức nặng, mỗi lời nói ra như một viên gạch nữa được đặt vào bức tường bằng chứng đang dần được xây dựng hoàn chỉnh trước toà.

“Tôi biết mình có tội,” ông nói ở cuối phần khai của mình, giọng ông nghẹn ngào. “Tôi không tìm cách chối bỏ trách nhiệm của mình. Nhưng tôi mong toà hiểu, tôi đã sống với sự dằn vặt này suốt mười năm qua, và hôm nay, tôi đứng đây để làm những gì tôi lẽ ra phải làm từ lâu — nói ra sự thật, dù có phải trả giá bằng chính bản thân mình.”

Luật sư bào chữa cho ông Bảo cố gắng chất vấn ông Sơn về động cơ hợp tác với cơ quan điều tra, ngụ ý rằng lời khai của ông có thể không đáng tin cậy vì ông đang tìm cách giảm nhẹ hình phạt cho chính mình. Ông Sơn đáp lại bằng một sự bình thản đáng ngạc nhiên.

“Tôi không mong đợi sự khoan hồng nào cho những gì tôi đã làm,” ông nói. “Tôi chỉ mong, sự thật tôi kể ra hôm nay sẽ giúp minh oan cho một người đã chết oan uổng, và ngăn chặn những tội ác tương tự tiếp diễn trong tương lai.”

Buổi chiều đầu tiên của phần thẩm vấn nhân chứng kết thúc với ba lời khai đầy sức nặng, mỗi lời khai đều góp phần khắc hoạ rõ nét hơn bức tranh toàn cảnh về tội ác đã diễn ra suốt mười năm qua. Hải Yến, khi rời khỏi phòng xử án cùng gia đình vào cuối ngày, cảm thấy vừa kiệt sức vừa tràn đầy hy vọng, biết rằng đây mới chỉ là ngày đầu tiên trong một chuỗi những ngày quan trọng còn ở phía trước.

Trên đường về, cả nhóm ghé qua một quán ăn nhỏ để dùng bữa tối cùng nhau, một thói quen họ đã duy trì suốt những ngày chuẩn bị cho phiên toà. Không khí trong bữa ăn vừa nhẹ nhõm vì đã vượt qua ngày đầu tiên, vừa căng thẳng vì biết rằng còn nhiều ngày khó khăn hơn đang chờ đợi.

“Lời khai của bác Sáu thực sự mạnh mẽ,” luật sư Hoàng nhận xét, giọng bà đầy sự hài lòng. “Cách bác ấy trả lời câu hỏi của luật sư bào chữa, không hề nao núng, đã tạo được ấn tượng rất tốt với hội đồng xét xử.”

“Con tự hào về mẹ,” Hải Yến nói, nhìn sang bà Sáu đang ngồi cạnh, gương mặt bà vẫn còn ánh lên sự mệt mỏi nhưng cũng đầy tự hào.

“Mẹ chỉ nói sự thật thôi,” bà Sáu đáp, khiêm tốn. “Sự thật luôn là thứ dễ nói nhất, vì mẹ không cần phải nhớ đã nói gì trước đó, không cần phải lo sợ bị phát hiện nói dối.”

Câu nói giản dị ấy của bà khiến cả bàn ăn bật cười nhẹ nhõm, một khoảnh khắc hiếm hoi của sự thư giãn giữa những ngày đầy căng thẳng. Bữa tối kết thúc trong không khí ấm áp, mỗi người trở về nhà nghỉ ngơi, chuẩn bị sức lực cho ngày thứ hai của phiên toà, khi những nhân chứng quan trọng khác sẽ tiếp tục bước lên bục làm chứng để kể lại phần còn lại của câu chuyện đầy đau thương nhưng cũng đầy ý nghĩa này.

Về tới nhà, trước khi đi ngủ, Hải Yến ngồi lại một mình, viết vào cuốn sổ tay của mình những ấn tượng về ngày đầu tiên của phiên toà. Cô viết về dáng đứng vững vàng của mẹ trên bục làm chứng, về giọng nói run rẩy nhưng kiên định của bà Tuyết, về sự chân thành đầy dằn vặt trong lời khai của ông Sơn. Mỗi lời khai, cô nhận ra, không chỉ là bằng chứng pháp lý, mà còn là một hành động chữa lành, một cách để mỗi người trong số họ tự giải thoát mình khỏi gánh nặng đã mang theo quá lâu.

Cô nhìn sang cuốn sổ tay của cha, đặt cạnh cuốn sổ của chính mình trên bàn, hai kỷ vật giờ đây đã trở thành biểu tượng cho hai thế hệ cùng chung một khát vọng về sự thật và công lý. Trước khi tắt đèn, cô thì thầm một lời hứa cuối cùng cho ngày hôm nay: “Con sẽ tiếp tục, ba à. Từng ngày một, cho tới khi mọi sự thật được nói ra trọn vẹn.”